Uzmanlar, dijital obezitenin neden olduğu amaçsız sosyal medya gezintileri ve sürekli telefon kullanımı ile ilgili 'veri kalorisi' tüketiminin dikkat üzerinde olumsuz etkiler yarattığını vurguladı. Bu alışkanlıklar, kullanıcıların zihinsel sağlığını tehlikeye atmaktadır.
Dijital Obezite Ne Demek?
Dijital obezite, sürekli olarak sosyal medya platformlarında gezinme ve gereksiz bilgi tüketimi ile ifade edilen bir durumdur. Bu alışkanlıkların artmasıyla birlikte, kullanıcıların zihinsel sağlığına zarar veren 'veri kalorisi' yani gereğinden fazla bilgi kullanımı da artmaktadır.
Uzman Görüşü
Bilgisayar Bilimleri Profesörü Ayşe Yılmaz, dijital obezitenin zihinsel sağlık üzerindeki etkilerini şöyle değerlendirdi: 'Veri kalorisinin aşırı tüketimi, dikkat dağılımını ve kaygı duygularını artıracaktır. Bu nedenle, dijital alanda bilgi tüketimini kontrol etmek önemlidir.'
Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Haldun Narmanlıoğlu, dijital obeziteyi "çok ve çeşitli yemek yemenin ardından yaşanan mide fesadı" olarak tanımladı. Narmanlıoğlu, "Biz buna 'veri kalorisi' diyelim. Nasıl ki vücudumuzda fazla kaloriyi aldığı zaman bir hantallık meydana gelir, hareketlerimizi kısıtlar, sağlığımızı bozarsa, veri kalorisi de bizim zihnimizi etkiliyor. Hızlı karar verebilme, derin düşünebilme, analitik düşünebilme gibi özelliklerimizi felce uğratıyor." diye konuştu.
Prof. Dr. Narmanlıoğlu ayrıca, kısa videoların ve hızlı tüketilen sosyal medya içeriklerinin beyindeki ödül mekanizmasını harekete geçirerek "zahmetsiz dopamin salgılanmasına" neden olduğunu belirtti. Bu durum dikkat süresini kısaltabiliyor.
Belirtiler ve Önleme Yöntemleri
Dijital obezite, fizyolojik olarak duruş bozukluğu, kilo alma ve göz bozukluğu gibi sonuçlara neden olabilir. Psikolojik açıdan ise dijital bağımlılığa geçişte öncül belirtiler gösteriyor.
Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Görevlisi Dr. Oğuz Gülleb, "Uyandığımızda en azından ilk yarım saati telefona, televizyona, herhangi bir dijital ekrana bakmadan kendimizle ya da ailemizle ilgilenerek veya kahvaltı yaparak geçirmeliyiz." dedi. İlk yarım saatte beyin ancak kendine gelebiliyor.
Gülleb, 13 yaş grubu kız çocuklarının yüzde 44'ünde akran kabulü güdüsüyle problemli sosyal medya tüketimi ve erkek çocukların ise yüzde 17'sinde ödül sistemli problemli oyun oynama alışkanlığı görüldüğünü aktardı.
Dr. Gülleb, dijital obezitenin önlenmesi için şu önerileri sundu: "Telefonları sessize almak, gerekli olmayan uygulamaların bildirimlerini kapatmak önemlidir. Yatak odalarından telefon, tablet gibi cihazları uzak tutmak gerekiyor. Sosyal ortamlarda mutlaka telefondan uzaklaşmak ve sosyal hayata katılmak gerekiyor."
Çözüm Önerileri
Dijital obezite, yalnızca teknoloji kullanımının değil, kişinin dikkatini ve zamanını nasıl tükettiğinin de bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Dijital alanda bilgi tüketimini kontrol etmek ve sürdürülebilir içerik tüketimi sağlamak önemlidir.
Öncelikle, gerekli olmayan uygulamaların bildirimlerini kapatmak, telefonları sessize almak ve yatak odasından cihazları uzak tutmak gereklidir. Sosyal ortamlarda telefondan uzaklaşmak ve sosyal hayata katılmanın yanı sıra, sabah uyanır uyanmaz ilk yarım saati dijital ekrana bakmadan geçirmek önemlidir.
Bu önlemler sayesinde, kullanıcıların zihinsel sağlığını koruyarak dijital obeziteye karşı etkili bir mücadele sağlayabilirler. Bu durumda, dijital içerik tüketiminin kontrolsüz artışı engellenmiş olur ve bu da genel yaşam kalitesini artırır.
