45 ile 65 yaş arasındaki sağlıklı yaşam tarzının benimsenmesi, bunamadan uzaklaşmada önemli bir rol oynuyor. Bu dönemdeki bazı alışkanlıkların benimsenmesi, 13 yıl kadar hayatta kalma süresini artırmayı sağlıyor. Ancak, demans risk faktörleri tam olarak ne olduğuna dair net bir karar oluşmamış durumda olmakla birlikte; işitme kaybından hava kirliliğine kadar birçok potansiyel etken bilinmektedir.
Doğru Alışkanlıklar
Bunamadan uzaklaşmayı sağlayan alışkanlıklar arasında sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz yapma ve sosyal aktivitelere katılma bulunmaktadır. Bu faktörlerin yanı sıra kirlilik gibi çevresel etkenler de önem taşıyor.
Araştırma Bulguları
ABD ve Çin'deki araştırmacılar tarafından yürütülen ve Neurology Open Access gazetesinde yayınlanan yeni bir çalışma, orta yaşlardaki üç risk faktörünün ileriki yaşlarda demans başlangıcını geciktirdiğini ortaya koydu. Ortalama 26 yıllık bir süreyi kapsayan ve 12 bin 409 katılımcının sağlık verilerini inceleyen araştırma ekibi; normal kan basıncına sahip olmanın, diyabet hastası olmamanın ve sigara kullanmamanın zihinsel olarak sağlıklı fazladan 13 yıla karşılık geldiğini bildirdi. Söz konusu risk faktörleri için 45 ila 65 yaş arası dönemin kritik önem taşıdığı vurgulandı.
Damar Sağlığı ve Demans Riski
Araştırmada damar sağlığı ile zihinsel süreçler arasındaki ilişki incelendi. Araştırmacılar, orta yaşta damar sağlığını korumanın demansız yaşam süresini 12,6 yıla kadar uzatabileceğini ifade etti. Damar riskinin zamana bağlı olarak ifade edilmesinin, hem kalp-damar hem de zihinsel sağlığı korumaya yönelik önleyici stratejileri teşvik edeceği kaydedildi.
Demografik Farklılıklar
Analizde cinsiyet, ırk, yaş, fiziksel aktivite düzeyleri ve Alzheimer riskini artıran APOE4 geninin varlığı gibi faktörler de dikkate alındı. Belirlenen üç risk faktörünün tamamını taşıyan bireylerin hem daha erken yaşta demanstan etkilendiği hem de daha erken hayatını kaybettiği bildirildi.
Üç risk faktörünün tamamını taşıyan kadınların araştırma başlangıcından itibaren ortalama 18,1 yıl demanstan uzak yaşadığı, erkeklerde ise bu sürenin 16,6 yıl olduğu belirtildi. Beyaz katılımcılar için bu süre ortalama 19,6 yıl olurken, Siyah katılımcılarda 16 yıl olarak kaydedildi. Bu durumun bilinen sağlık eşitsizliklerini ortaya koyduğu ifade edildi.
Gelecekteki Araştırmalar
Gelecekte yapılacak araştırmaların; sigarayı bırakmak veya kan basıncını düşürmek gibi değişikliklerin demans riski üzerindeki etkilerini inceleyebileceği kaydedildi. Dünya genelinde her yıl 10 milyon kişinin demanstan etkilendiği ve bu sayının ilerleyen dönemde artmasının beklendiği aktarıldı.
