Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, suça sürüklenen çocuklara ilişkin düzenlemeleri içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifini kabul etti. Bu yasanın uygulanmasıyla, suça sürüklenen çocukların koruması ve eğitimi konusunda yeni düzenlemeler getirildi.
Yeni Düzenlemelere Genel Bakış
Kanun teklifi, suça sürüklenen çocukların sosyal tehditleri gidermek amacıyla çeşitli düzenlemelere yer verdi. Bu düzenleme sayesinde çocukların adalet sistemine karşı koruma altına alınması hedeflendi.
İsim Değişiklikleri ve Sosyal İlerleme
Çocuk Koruma Kanunu, Sosyal Hizmetler Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun çeşitli hükümlerinde yer alan "suça sürüklenen" ibaresi "adli süreçteki" olarak değiştirilecek. Bu değişiklikle, çocukları daha az etkileyici bir isimle tanımlanması hedeflendi.
Çocuk Hakkında Kamu Davası Açılışı
Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerine bildirilecek. Bu süreçle, çocukların sosyal hizmetlere daha hızlı erişimi sağlanacak.
Hapis Ceza Süreleri
Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş olup da 18 yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında suç ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmolunacak. Bu düzenleme, çocukların adalet sistemine karşı koruması ve ceza cinsiyetlerinin dengesizliği öngörülüyor.
Ateşli Silahın Muhafaza Edilmesi
Ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi suretiyle çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapisle cezalandırılacak. Bu düzenleme, çocukların silahlara erişiminin önlenmesi amacıyla yapıldı.
Yönlendirme Tedbirleri
Ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklar için çocuklara özgü güvenlik tedbiri niteliğinde "yönlendirme tedbirleri" belirlendi. Bunlar, sosyal ve toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane, çevre temizliği ve tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ile davranışsal bağımlılık tedbirleri başlıklarında sıralandı. Bu tedbirlerin yerine getirilmesi sırasında ortaya çıkabilecek direnç veya zorluklar için kolluktan yardım istenebilecek.
Kurumların Koordinasyonu
Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin yerine getirilmesinde kurumların koordinasyonu, merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca, il ve ilçelerde kurumların koordinasyonu ile takip vali ve kaymakam tarafından sağlanacak. Bu amaçla il ve ilçelerde sekretarya hizmetleri aile ve sosyal hizmetler il müdürlükleri tarafından yürütülecek.
Cezalandırma Düzenlemeleri
Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerine aykırı hareket eden ana, baba, vasi veya bakım ve gözetiminden sorumlu kimse, fiil suç teşkil etse dahi ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre çocuk hakimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar "tazyik hapsi" ile cezalandırılacak.
Sosyal İnceleme
Çocuk Koruma Kanunu'nda yapılan değişiklikle, 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunlu olacak. Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya çocuk hakimi tarafından 15 yaşını doldurmuş çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılmaması halinde, gerekçesi iddianamede veya kararda gösterilecek.
Yargılama ve Hükmün Açıklanması
Adli süreçteki çocuklar hakkında yapılan yargılama sonunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi halinde yönlendirme tedbirlerinden uygun görülen biri veya birkaçı da denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanacak. Bu fıkra uyarınca hükmedilecek yükümlülükler, düzenlemede sayılan kurumlar tarafından yerine getirilecek.
Bıçak ve Alet Satışı Düzenlemeleri
Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan her tür bıçak ile diğer kesici, delici veya bereleyici aletlerin satışı ve sergilenmesi yasaklanacak. Bu hüküm 1 Aralık 2026'da yürürlüğe girecek. 18 yaşından küçük çocuklara satılması ve çocuklar tarafından satın alınması ya da taşınması yasaklanacak.
